Pat Donnez leest: 'Rouwdagboek' van Roland Barthes

Roland Barthes (1915-1980) is een filsoof en theoreticus die de 'menselijke taal' onderzocht en zeer in het bijzonder de connotatie of bijbetekenis van woorden. Hij stelde zich een onmogelijke taak: de permanente zorg voor woorden en de bekommernis om de taal nooit te laten bevriezen. Dat kon volgens hem alleen in een staat van permanente revolutie die literatuur heet. Maar dat verandert dramatisch, na het overlijden van zijn vierentachtigjarige moeder. Op 26 oktober 1977 begint hij aan een rouwdagboek. Heel zijn leven heeft Barthes bij zijn moeder gewoond en de keren dat hij werk aanvaardde in het buitenland, verhuisde zij met hem mee. Haar dood schudt zijn hele bestaan dooreen, zijn theorie, zijn taal, zijn woorden. Rouwdagboek is een verscheurend boek, dat je als lezer werkelijk binnenstebuiten keert. Zo menselijk, zo herkenbaar, zo levensecht. Een troostboost.

Pat Donnez leest : 'Dagboek van een dichter' van  Leonard Nolens. (Uitgeverij Querido)

Nolens reeg gedurende bijna drie decennia (van 1979 tot 2007) de dagen aan elkaar in zijn cahiers. Vier delen werden eerder gepubliceerd, maar het vijfde en laatste deel kunnen we alleen in de verzameling Dagboek van een dichter lezen. Dat is mensen op kosten jagen, maar dit terzijde. 'Dagboek van een dichter' dwingt respect af voor de welhaast obsessieve wijze waarop de dichter zichzelf en zijn kleine wereld binnenstebuiten keert. Himmelhoch jauchzend - zum Tode betrübt. Er zijn de zelfverzekerde dagen dat hij zijn gedichten klompjes goud noemt, en de collega-dichters Komrij of De Coninck zijn absolute minderen. Maar we lezen evenzeer over de dagen dat hij balancerend op de afgrond, met een broek vol bloed en stront, zich lazarus zuipt.
Een zonderling boek voor zonderlingen, noemt Nolens het in een onbewaakt moment. Mocht dat zo zijn, hoop ik voor hem dat er vele zonderlingen rondlopen.
Ik ben er vast een van.

Pat Donnez leest : 'Goede Papieren' van Dirk Verbruggen.

Goede Papieren is de zevende roman van Dirk Verbruggen en ook z'n laatste. Hij stierf vier maand voor het verschijnen van het boek. Verbruggen is onbekend gebleven en dat is onterecht. Hji schrijft precies en precieus, met veel aandacht voor details, kijken en bekijken, stilstaan, mopperend en mompelend weer voortgaan. En grappig ook, zoals in dit fragment.

 
‘God is overal,' zei moeder.
Overal, dacht hij. ‘Ook in de lucht?' vroeg hij.
‘Overal,' zei moeder.
Hij liep de tuin in en hij greep een beetje God uit de
lucht en hield zijn hand angstvallig dicht. Later, uit de ogen
van moeder, liet hij God los in een lege pot jam en schroefde
hij het deksel erop.
‘God,' schreef hij, en hij plakte het etiket op de pot.
Zo had hij altijd een handvol God bij zich.
Hij vroeg zich af of hij gaten moest prikken in het deksel?
Had God zuurstof nodig? Wat eten, afleiding? Hij kon
altijd nog wat God vangen. Dan was dat ene vleugje God
niet zo alleen.
's Avonds liet hij God maar liever vrij.
Het geeft toch niet, dacht hij, als God overal is, is Hij
ook in een potje zonder deksel.

Dirk Verbruggen is een pisterijder die zoals in de grote wielerzesdaagsen van weleer, zijn tegenstander pakt in traagheid, in minutenlang op de plaats blijven, en dan - als hij en het publiek het niet meer verwacht - alleen de eindstreep opzoekt. Ze zijn er nauwelijks, zoveel schroom zit in zijn woorden. Van het soort schroom dat dezer dagen door uitgeverijen met veel poeha bij het oud papier wordt gezet. Een cynicus zou zeggen: het boek had er net zo goed niet kunnen zijn. De melancholicus zou antwoorden: maar dan was het er niet geweest.

Pat Donnez leest 'Ode to Hirohito' van Osamu Tezuka.

Om en bij de achthonderd vijfentwintig pagina's dik, dun moet ik eigenlijk zeggen, en nog vijftig pagina's te gaan. Maar ik wil niet stoppen. Dagenlang doen over die laatste bladzijden, hopen dat je dat boek nooit zult moeten dichtslaan. Rekken, uitstellen.

Ode to Hirohito van de Japanse auteur Osamu Tezuka, geloof me, is een psychedilische trip. Een manga, Japanse beeldroman dus. De jonge arts Kirihito Osanai wordt door zijn baas op expeditie gestuurd om een vreemde ziekte te bestuderen. De slachtoffers meatamorfoseren in hondenmensen. Kirihito ongeneeselijk ziek en verandert in een hondenmens.

Laat me uitschuiven: Ode to Hirohito is beter dan Ovidius' Metamorphosen en minstens net zo angstaanjagend en koortsig als Kafka's Die Verwandlung. Zeg niet dat je het niet geweten hebt.

Pat Donnez leest 'Oude Gracht 234' van Hans Engberts en René Hesselink.

Het ronduit hilarische vervolg op het Winkeldagboek van beide boekengekken uit Utrecht. (Uitgeverij IJzer) Engberts en Hesselink baten het Utrechtse antiquariaat Hinderickx & Winderickx uit op het adres van de titel. De een is aan de drank, de ander begrijpt niet dat hij het nog niet is met zo'n collega. Allebei kijken ze hun klanten de winkel liever buiten dan binnen en de verkoop valt wrijwel elke dag tegen. En toch vieren ze aan het eind van het boek hun vijfentwintigjarig bestaan. Oude Gracht 234 is boekverkopersblues van twee bijzonder goed schrijvende bromberen, dat je paradoxaal genoeg voor de duur van de lezing verzoent met je eigen miezerig bestaan. Op een ander is het ook niet veel soeps, zo blijkt....zo lang we er maar eens goed mee kunnen lachen.