Michaël Robberechts leest: 'Het Diner' van Herman Koch

Tijdens de donkere dagen rond nieuwjaar, mede aangespoord door de eindejaarslijstjes in Humo, heb ik 'Het Diner' van Herman Koch tot mij genomen. Altijd een kleine hekel gehad aan het woord pageturner, maar tsjonge, dit was er een. Het soort boek dat je de hele dag -ook en vooral wanneer je niet aan het lezen bent- bezig houdt. Hele stukken van de dag bestaan dan uit speculeren en uitkijken naar de volgende leesronde. En wat voor een ronde : ijzingwekkend, de beschrijvingen van het klasserestaurant in Amsterdam waar vorm en etiquette alle andere omgangsvormen overheersen. Strak uitgedoste obers die de minuscule gerechten (nouvelle cuisine!) op het bord komen aanwijzen (die wijsvinger!) en dan overgaan tot ingestuurde volzinnen die ze zelf nauwelijks begrijpen.

 Ook heel herkenbaar voor wie uit een groot gezin komt: de spanningen onder broers, dat eeuwige kritisch kijken naar elkaar, en het minutieus onder de loupe nemen van elke handeling en uitspraak. Schoonzussen en hun aparte schuine blik op de respectievelijke mannen en schoonbroers. Het opvoeden van kinderen (resp. kids), in een constant veranderende maatschappij, en het blindelings herkennen van karaktertrekken en blinde vlekken bij de opgroeiende kids. Het mooiste aan 'Het Diner' is de vader-zoon-relatie van het hoofdpersonage en tienerzoon Michel, een soort ‘complicité', die maakt dat dingen die niet door de beugel kunnen, met de mantel der liefde worden toegedekt.

Bij 'Alleen maar nette mensen', het debuut van Robert Vuistje werd het meteen geopperd, maar bij 'Het Diner' heb ik nog meer: er moet een film van komen, en liefst zo snel mogelijk, het wordt een thriller.
En nu duik ik zo snel mogelijk in een boek dat al een hele tijd ligt te wachten: 'De Witte Tijger', de vorige roman (want intussen is er ook 'Tussen de aanslagen') van Aravind Adiga. Binnenkort verslag, beloofd.

Michaël Robberechts leest : ‘Kostbaar bezit' van Naema Tahir.

 Ze ging door een ranke poort in een muur van ruw uitgehakte steen, aan weerskanten geflankeerd door bolle potten met Clivia miniata's, die trilden als tegenstribbelende deerntjes. De lintvormige bladeren krulden om haar dijen, alsof ze haar wilden tegenhouden.

We zitten middenin Devotie, het derde verhaal uit ‘Kostbaar bezit', en we hebben met elke bladzijde de spanning van zinderende sensualiteit voelen stijgen. Naema Tahir, met Pakistaanse ouders opgegroeid in Engeland en Nederland, wil een stem geven aan het meest onderdrukte element van de moslimgemeenschap in Lahore, Pakistan: de vrouw. Dat doet ze met drie verhalen waarin telkens een meisje wordt gedwongen om haar sexualiteit te onderdrukken. Het eerste verhaal, waarin de twaalfjarige Nargis, voor het eerst op reis in het vaderland Pakistan, wordt aangerand door haar eigen nonkel -de gedwongen sexuele daad evolueert algauw tot een geheime amoureuze liaison- is misschien het meest schokkende, toch bleef het tweede verhaal, Bruidsnacht, het best hangen, want hier zit Tahir op haar meest geliefde terrein: het spanningsveld tussen onwrikbare trouw aan de moslimtraditie enerzijds, en de realiteit van miskende moderniteit anderzijds: de doortrapte Shuria doet haar hele omgeving, haar toekomstige man op kop, geloven dat ze nog maagd is, en zet daartoe een heel spel op van uitgekiend pilgebruik en geconstrueerde bloedvlekken. Stilistisch niet altijd even scherp -smachtende metaforen doen de verhalen eerder kronkelen dan vooruitgaan- maar precies in dat spanningsveld van schijn en realiteit zit misschien wel de essentie van gesluierde erotiek.

Ik zoende niet terug, al had ik duidelijk meer ervaring dan hij. Mijn rol was die van de maagd.

Michaël Robberechts leest: Zomertijd, van J.M. Coetzee

Fantastisch hoe een schrijver er in slaagt het desolate, wijdse landschap van westelijk Zuid-Afrika te vatten in een roman. Maar is het wel een roman? Of is het een roadmovie? Is het de reconstructie van het leven van een schrijver? Een versplinterde blik op zichzelf? Hoe dan ook, we leren het hoofdpersonage John Coetzee kennen via de notities van zijn biograaf, een student die doctoreert over de gelauwerde schrijver door zich toe te spitsen op de levensfase net voor de grote bekendheid van de schrijver. De biograaf -elk verhaal is het relaas van een getuige op de bank van een psychiater, zo lijkt het- gelooft niet in een rechtlijnige biografie, noch in een exacte chronologie, maar wel in een totaalbeeld opgetekend uit verhalen verteld door mensen, meestal vrouwen, die ooit het pad kruisten van de schrijver: Julia, een buurvrouw die een kortstondige relatie had met Coetzee, Margot, zijn favoriete nichtje dat hem al van kindsbeen af een warm hart toedraagt, of Adriana, de moeder van een privé-leerlinge Engels die lange tijd hartstochtelijke brieven kreeg van John. Het beeld dat de verschillende getuigen bijeenleggen is dat van een loner, een vaalbleke onmannelijke man, een einzelgänger op zoek naar contact, maar te rechtlijnig en te stug om echt lief te hebben of geliefd te zijn.

 Zomertijd is een van de grote kanshebbers op de komende Britse Man Booker Prize. Laat dat gerust het opschrift zijn van zo'n opzichtig stickertje op de cover in de boekhandel, bij Coetzee en ook bij deze Zomertijd is dat soort promo al lang niet meer nodig om dit nieuwe boek ter hand te nemen.

Michaël Robberechts leest : "Lente en andere seizoenen" van J.M.G. Le Clézio.

Onlangs 8 EUR (8!) betaald voor een roman van de nieuwe Nobelprijswinnaar literatuur J.M.G. Le Clézio: daar kun je niet voor sukkelen, om het met mijn streekgenoten te zeggen. Bij de bekendmaking van de Nobelprijs leek de breedvoerige stijl van de Mauritiaanse Fransman niks voor mij, maar het valt allemaal best mee. Lente en andere seizoenen is een verzameling van vijf kortverhalen, die zich allemaal afspelen tussen Zuid-Europa en Noord-Afrika, ergens tussen de vorige eeuwwisseling en de jaren 50. Vooral het beginverhaal Lente blijft bij, omwille van die Marguerite Duras-achtige wufte koloniale sfeer en een fragiel weesmeisje in de hoofdrol. Diezelfde zoektocht naar begeerte zit in De tijd gaat niet voorbij, misschien wel het mooiste verhaal, geschreven vanuit het standpunt van een jonge tiener die op sleeptouw wordt genomen door de iets oudere en lichtjes mysterieuze Zobéïde. Zwoele exotica voor koude winteravonden.

Michaël Robberechts las 'Over Schoonheid' van Zadie Smith.

Onlangs nog een collega verteld dat ik nooit boeken herlees, maar de werkelijkheid haalt me in, want ik heb een nieuw stukje van de VS verkend (New England, aan de Amerikaanse Oostkust) en ik ben voor de tweede keer begonnen aan Over Schoonheid (On Beauty) van Zadie Smith. Een pracht van een boek van misschien wel een van de boeiendste Angelsaksische schrijvers van deze tijd. Heb dan ook op korte tijd, telkens in één ruk, haar drie boeken gelezen, en nu ligt ook de verhalenbundel The Book of Other People (eindredactie Smith) klaar. Over Schoonheid is een geweldig mooie schets van een multicultureel Brits gezin (blank-zwart), met larger than life-personages (zou het ooit verfilmd worden?) en tegelijk een subliem werk over de problemen en de paradoxen van de multicurele maatschappij. Het spannende aan dit herlezen is dat de locaties uit het boek (New England, Massachusetts) na mijn zomerreis 'ingevuld' zijn, vorm en gezicht hebben gekregen, en de lectuur daardoor anders gekleurd gaat worden. Ben zeer benieuwd of het Over Schoonheid daardoor nog mooier maakt.