Evert Venema leest: ‘De zondvloed' van Jeroen Brouwers.

Dik 20 jaar geleden geschreven, dus het werd tijd dat ik daaraan begon. Maar ‘tijd' is heel relatief, begrijp ik uit Brouwers' meesterwerk dat heen en weer flitst van zijn jeugd in Borneo naar zijn kostschooljaren in Nederland en de periode dat hij zijn vrouw en kinderen verlaat en verloedert in een huis in een bos.

 Meer dan 700 bladzijden in het hoofd van iemand die alleen met zijn Indonesische jeugdvriendinnetje Tikoes echt onbekommerd gelukkig lijkt te zijn geweest. Een hoofd dat soms in een waas hangt, wegens teveel verdriet en/of alcohol.

Een man die verslaafd is aan fantasieën over meisjes die hij tegenkomt, die niet meer aan schrijven toekomt, die de tekortkomingen van iedereen in zijn omgeving (hemzelf incluis) registreert, die zijn spijt, wrok en twijfels prachtig onder woorden brengt.

 Plots het gevoel dat ik die knorrige man die arrogant prijzen weigert helemaal begrijp, dat ik zelfs met hem sympathiseer. Jeroen Brouwers schrijft een boek en hij doet dat onnavolgbaar goed.

Evert Venema leest My dark places van James Ellroy

Ik kende James Ellroy van een paar thrillers die ik van hem las. ‘American tabloid', ‘L.A. Confidential' (van de film, inderdaad) en ‘The black dahlia'. Goed geschreven, keiharde misdaadliteratuur die me steeds met een ongemakkelijk gevoel achterliet. ‘My dark places' overstijgt echter alles wat hij eerder maakte, omdat hij op zoek gaat naar de ware toedracht van de onopgeloste moord op zijn eigen moeder.

 In het verslag van die speurtocht keert James Ellroy zichzelf en zijn leven binnenste buiten zoals zelden een auteur dat voor hem deed. Bijna zakelijk beschrijft hij de kleine James die, door zijn vader tegen zijn moeder opgezet, stiekem blij is met de moord. Hoe hij daarna door schade en schande zijn vader leerde zien als een manipulerende nietsnut. Vervolgens totaal ontspoorde in racisme en criminaliteit. Genadeloos voor zichzelf overloopt Ellroy alle rottigheid die hij anderen aandeed.

 James Ellroy deed er lang over voor hij ‘My dark places' durfde te schrijven en dat begrijp je. Eerdere fictie gebruikte hij als oefening voor het vertellen van zijn echte verhaal. Zijn misdaadfascinatie, die de basis vormt voor zijn carrïere, herleidt hij pijnlijk eerlijk tot het jeugdtrauma dat hij met dit boek probeert te verwerken. Door zijn moeders overlijden zelf op te helderen. Leven en literatuur gaan volledig in elkaar op. Je vraagt je alleen af hoe iemand hierna nog een ‘gewone' roman kan schrijven.

Evert Venema leest 'Capote in Texas: A ghost story' van Kim Powers

Als ik vlieg, koop ik op de luchthaven altijd een boek. Om te lezen in het vliegtuig, maar vooral als herinnering aan de reis. Deze keer werd het 'Capote in Texas: A ghost story' van Kim Powers. Ik had nog nooit van de schrijver gehoord, maar één zinnetje op de achterflap volstond als overtuiging. Het boek(je) vertelt een deels waar, deels fictief verhaal over de jeugdvrienden Truman Capote en Harper Lee. En gist op die manier naar al dan niet echt bestaande geheimen rond het ontstaan van hun meesterwerken: ?In cold blood? (Truman Capote over een familiemoord en de twee moordenaars die wachten op hun terechtstelling) en ?To kill a mockingbird? (Harper Lee over twee kinderen wiens vader het als advocaat in het zuiden van de VS opneemt voor een zwarte verdachte) . Allebei toevallig favoriete boeken van mij en het is een feest om al die half vergeten personages terug tot leven gewekt te zien. Wie was Boo radley? Waren het jongentje en het meisje in 'To kill a mockingbird' de kleine Truman en Harper? In welke mate hielpen ze elkaar bij het schrijven van die romans? Alleen een aanrader voor wie eerst de andere twee pillen heeft gelezen. Maar dan, hoewel niet zo virtuoos geschreven als de boeken waarover het gaat, een genot van begin tot einde.

Evert Venema leest 'What is the what' van Dave Eggers.

Niemand heeft mij nog nodig om te vernemen dat dit één van DE 21ste-eeuwse boeken is die je MOET lezen. Valentino Achak Deng is één van de duizenden anonieme 'lost boys' die op de dool geraakten door de oorlog in Zuid-Soedan. De hongerende kinderen kennen we van TV, maar 'What is the what' laat je voor het eerst echt in het hoofd kruipen van iemand die als kind 13 jaar op de vlucht was. Onwaarschijnlijke gruwel afgewisseld met humor en de gedachten van een gewoon kind, onnavolgbaar neergeschreven door Dave Eggers die het verhaal optekende uit de mond van de hoofdpersoon zelf. Die tegenwoordig in de VS woont en zelfs een website heeft: www.valentionachakdeng.com.