Freek Braeckman leest 'Freakonomics' van Steven Levitt en Stephen Dubner.

Freakonomics van Steven Levitt en Stephen Dubner, (vertaald in het Nederlands), lezen is een beetje als in het spiegelpaleis rondlopen. Non-fictie, da's waar, toch met veel humor en bij momenten ontluisterend. Het boek gaat fundamenteel over economie, of in mijn ogen over sociologie. De invalshoeken zijn zo bijzonder, en de gestaafde conclusies zo verbluffend, dat het alleen jammer is dat u het nog niet eerder hebt gelezen. Welke beschrijvingen leveren u bijvoorbeeld met zekerheid een hogere verkoopprijs op voor uw huis? Hoe vaak frauderen sumoworstelaars? En hoe gewelddadig is de Ku Klux Klan nu echt? Toegegeven, het is allemaal nogal Amerikaans van achtergrond, maar misschien gaat u daar wel op reis deze zomer. Stop het dan maar snel in uw handbagage.

Freek Braeckman leest 'Waarover ik praat als ik over hardlopen praat' van Haruki Murakami.

Een boek voor uw zomervakantie, zegt u? Dat wil zeggen iets dat niet te lijvig is, opdat u geen overgewicht hoeft te betalen, maar wel straf genoeg om uw drie weken Emilia Romagna, Costa del Sol, Waikiki Beach of wat dan ook moeiteloos te vullen. Dan is er maar één juiste tip denkbaar. Eén absolute aanrader dan: "Waarover ik praat als ik over hardlopen praat" van de Japanner Haruki Murakami. Een roman is het niet. Veeleer een dagboek, met ervaringen, bespiegelingen gevoelens van de hardloper/romanschrijver die zich voorbereidt op een marathon. Niet alleen over het lopen, ook over eenzaamheid, menselijke relaties, sociale verwachtingen en prioriteiten. Het literaire schuilt in de soberheid van woorden, de schaarste van beelden. Geen letter te veel, maar wat er staat is zo sterk dat je - eerlijk waar - zodra je het uit hebt loopschoenen gaat kopen. Het tweede deel van je vakantie ga je gegarandeerd zelf hardlopen. Bij mij heeft het in elk geval gewerkt.

Freek Braeckman leest 'Boeddha' van Azuko Tezuka.

Mag ik u aanmanen om eens wat anders te proberen? Ik had het in deze rubriek al over het messcherpe 'Maus' van Art Spiegelman. Een graphic novel is dat. Wel, het genre heeft me te pakken. Want als u zich wat herinnert, doet u dat dan ook niet veeleer in beelden dan in geschreven tekst? Ik dacht het wel. Voor een biografie wordt dat een erg boeiende invalshoek. Zo heb ik net het - schrik niet - achtdelige meesterwerk Boeddha uit van de meester van de manga Azuko Tezuka. Eerlijk waar: je zou er boeddhist van worden. Verhaallijnen worden opgepikt, losgelaten en weer aangeknoopt. Personages spelen hun rol, verdwijnen en komen terug als dat nodig is. Tot zover wat een gewone biografie ook zou vermogen. Maar verdriet, verlies, verlichting en verzet worden door de wat eenvoudige maar wel levendige stijl van Tezuka zo doeltreffend, en zo anders getekend, dat het onverwacht sterk beklijft. Dat het werk naar verluidt historisch vrij betrouwbaar is, is mooi meegenomen.

Freek Braeckman leest: 'Luchtgezichten' van Gie Bogaert.

Het zal aan mij liggen, maar ik had er nog nooit van gehoord: de term ‘stille schrijvers'. Hij overviel me tijdens wat opzoekingswerk over een boek dat ik net uit heb. ‘Luchtgezichten' van Gie Bogaert. Mijnheer Bogaert wond zich op een website op over het gebrek aan erkenning en aandacht dat hem, en nog enkele andere ‘stille schrijvers' te beurt valt. Roem is nochtans niks, een lege doos, zo verklapte mij onlangs een andere schrijver. Het boek, daar gaat het over. Weet u wat? Lees 'Luchtgezichten'. Een korte bespiegeling over de levenslange liefde tussen een blinde schilderes en haar voorlezer. Het boek voelt als een breekbare bloemknop, die in de warmte van de lentezon besluit om toch zijn kleuren te ontbloten. Na een winter lang geduldig te hebben gerijpt, in stilte. In de geest, het hart en de pen van een stille schrijver. Blijf stil, mijnheer Bogaert. En bloei elke lente.

Freek Braeckman leest 'Huis van de aanrakingen' van Peter Verhelst.

De laatste wintermaanden heb ik gelezen als een HST tussen Parijs en Lyon. Alles om klaar te zijn voor het voorjaar, de literaire lente met name. En daar is ze dan, de lente. Plots wordt alles licht en duidelijk. Tussen de kilo's drukproef en de bossen fallus impudicus ben ik op verrassende vertellingen gestoten, boeiende personages. En bevreemde verhalen. Zoals de verhalen die Peter Verhelst verweven heeft in zijn Huis van de Aanrakingen. Fragmenten, gedachten, feiten, personages, tijden en plots schakelt hij als een kluwen van soeks. Als lezer kan je er in ronddwalen, veeleer dan het als een roman te lezen. Maar daar is het dan ook Verhelst voor. Hij biedt zijn lezer een lading ruwe diamant. Wie zich de moeite getroost om te zoeken en in eigen hoofd het slijpwerk te verrichten, wordt rijkelijk beloond. Bij twijfel kan google meestal soelaas bieden.

Freek Braeckman leest 'Everyman' van Philip Roth

Ik moet toegeven dat ik me wel eens durf af te vragen wat voor film er tijdens mijn laatste ademtocht te zien zal zijn: De film van mijn leven. Door de band genomen kijk ik nogal naar die film uit. Niet naar het moment, dat spreekt, wel naar de inhoud. Maar sinds ik 'Everyman' van Philip Roth uit heb, ben ik daar niet meer zo zeker van. Het hoofdpersonage (everyman: iedereen, u en ik dus) is net gestorven. In hoofdstuk 1 bestellen familie en vrienden, of wat daar van rest, hem meteen ter aarde. Zo krijg je als lezer meteen zicht op de mensen met wie je je leven hebt geleefd. Wat volgt is een versnipperd levensverhaal van een succesvol man met veel spijt. Spijt over verkeerde keuzes vooral. Spijt omdat het allemaal niet nog eens over kan. En ja, de truc van Roth werkt, op vele momenten kan je je voorstellen dat dit op een dag jouw verhaal zal zijn. Al wens ik iedereen, mezelf incluis, een opbeurender film, eens de dag daar is.

Freek Braeckman leest: 'Supertex' van Leon De Winter

Een bevriend hoofdredacteur duwde hem me onverwacht, zelfs wat haastig, in handen. "Hij lag wellustig op jou te wachten," zei hij. "Je moet ‘m lezen." Een grauwe vierdehandse pocket kreeg ik. 'Supertex', door Leon de Winter. Ik moest al diep nadenken om me nog iets van Leon de Winter te herinneren. Een paar wazige herinneringen van mijn eerste kandidatuur Germaanse, zoals dat toen nog heette. Van 'Supertex' had ik helemaal nog nooit gehoord. Supertex is de beschrijving van een dag in het leven van een man die het gemaakt heeft. Van de dag in het leven van die man, waarop zijn hele wereld lijkt in te storten, om precies te zijn. Of nog juister: van de dag waarop hij dat beseft. En zoals zo vaak bij mannen die het gemaakt hebben, is alles toe te schrijven aan zijn vader. Met wat goede wil kan je Kafka horen fluisteren. Erg mooi, vaak geestig en meer dan eens confronterend. Een aanrader.

Freek Braeckman leest: 'Maus' van Art Spiegelman

Net een parel uit. 't Is alweer een poos geleden dat een boek me nog zo bij de keel heeft gegrepen. Wat zeg ik? Een stripverhaal. Een graphic novel eigenlijk (grafische novelle klinkt zo slap). Het was radio 1-collega Jan Gerits die me dwong om het te lezen. "Als er op deze hele boekenbeurs één boek de moeite loont, is het dit," zei hij. En hij drukte me (The Complete) Maus in handen, van Art Spiegelman. Als een trein las het, weet ik nu, 48 uur nadat ik het opensloeg op de eerste bladzijde. De metafoor is juist gekozen. Maus is het getekende relaas van een ‘overlever' van de Holocaust, van Auschwitz. Maar ook dat van de afzichtelijke littekens op de ziel van wie de gruwel wist te overleven. Joden zijn muizen, nazi's katten, Polen varkens en Amerikanen honden. Nooit heb ik die beschimmelde bladzijde in het Grote Geschiedenisboek scherper getekend geweten. Letterlijk en figuurlijk.

Freek Braeckman leest: 'De man die van getallen hield' van Paul Hoffman

Andermans leven kan me meestal maar even boeien. Daarom hou ik door de band niet zo van biografieën. Ze duren vaak zo lang, vandaar. Ik probeer ze wel, van Martens tot Mao, van Pius tot Plato. Maar de meeste verdrinken in nietszeggende vergaderingsverslagen en mijmeringen. En toch is er eentje dat ik u wil aanbevelen. Die van Paul Erdös, de Man die van Getallen Hield. Alleen getallen. Erdös was een Hongaarse wiskundige die een beetje doet denken aan de pianist David Helfgott zoals die werd voorgesteld in de bekroonde film Shine. Een geniale gek, die je als lezer hoe langer hoe meer verbaast. Een sociopaat die de laatste jaren van zijn leven nergens meer woonde, maar zwierf van congres naar congres. Onwaarschijnlijk boeiend. En voor amateurwiskundigen zoals mezelf wordt er betoverend gepuzzeld met priemgetallen, integralen en het oneindige. Voor wie eens wat anders lust.

Freek Braeckman leest 'Een half leven' van V.S. Naipaul

Als lezer ben ik van het vooringenomen type. Onbevangen zal je mij zelden een boek tegemoet zien treden. Vaker koester ik spontaan verwachtingen, of erger nog, vooroordelen. Over de Klassiekers bijvoorbeeld durf ik wel eens bij voorbaat te denken dat ze overroepen zijn. Of het mooiste verwijt in de literatuurrecensie: te academisch. Ga met zo'n idee-fixe maar eens zitten voor James Joyce. Vorige week stootte ik tegen V.S.Naipaul aan. Een half leven. Vooruit, dacht ik, een mens kan niet genoeg Nobelprijswinnaars verzetten.

Met plichtsbesef en lange tanden ben ik aan de pocket begonnen. Half weg kan ik niet genoeg gezegd hebben hoe onverwacht veel heerlijk ongemakkelijke humor er in dit bijna cynische portret zit. Uiterst pijnlijke personages (een man die als protestactie trouwt met de lelijkste vrouw die hij kan vinden!) maken me nieuwsgierig hoeveel gène er nog in de tweede helft van het boek kan. Het meest voorkomende substantief tot hier toe is ‘schaamte'. Love it

Freek Braeckman leest 'Stad Der Blinden' van José Saramago

Gisteren had ik het weer. Tijdens het uitladen van een verhuisdoos met boeken sloeg de geur mij in de neus. Of liever de stank, van één bepaald boek. Een kenmerk van grote literatuur, vind ik dat. Als lezer hou ik van schrijvers die mijn zintuigen weten te misleiden. Die me onbewust aan mijn enkels laten krabben, omdat muggen een personage uit zijn slaap houden. Die mij met de ogen doen knipperen in zandstormen, of laten zweten in het oerwoud. Eén boek in een hele doos, tien jaar geleden gelezen. Maar de stank walmt nog altijd even onhoudbaar uit de kaft. En, eerlijk waar, dat is een compliment. De Stad Der Blinden, van Nobelprijswinnaar José Saramago. Een griezelig visioen over een maatschappij in ontbinding. Ga het vandaag nog zoeken in de boekhandel, vertrouw op uw neus.

Freek Braeckman leest ‘Het Diner' van Herman Koch

Heeft u nog wat vakantiedagen over na de zomer? Twee dagen volstaan. Neem ze op, en gebruik ze om Herman Koch te lezen: ‘Het Diner'. Over een etentje en een moord. Een klassieke whodunit zeg maar, ware het niet dat de verteller uit alle macht probeert om juist níet te weten te komen wie het gedaan heeft. Agatha Christie, noch Stieg Larssen zouden er iets van begrijpen. Als lezer begrijp je het wel, gaandeweg, met mondjesmaat. Het heeft te maken met burn-out, broederjaloezie, vernielde carrières. Herkenbaar en echt allemaal. En daarin schuilt de kracht van deze spannend geschreven restaurantrecensie. De protagonisten hebben zoveel diepte dat je ze zou kunnen kennen. Of je dat ook zou willen na afloop van Het Diner, is een andere vraag.